قواعد طراحی سوال- قسمت اول
ساعت ۱۱:۱۳ ‎ق.ظ روز شنبه ۱۳ اسفند ۱۳٩٠ : توسط : سید نجم الدین حسینی آفتابدری

با سلام و خدا قوت به همکاران ارجمند به جهت همکاری در انتخابات نهمین دوره مجلس شورای اسلامی

قواعد طراحی سوال

  


الف) قواعد تهیه سؤالات چند گزینه ای (سؤالات عینی )
١- هر سؤال باید یک موضوع مهم یا یک هدف آموزشی را اندازه بگیرد. (ابتدا یک هدف آموزشی یا یک مطلب مهم را انتخاب کنید و تصمیم بگیرید که برای آن چند سؤال تهیه خواهید کرد. بعد برای نوشتن هر سؤال اقدام نماید)
٢- بیش از یک مسآله یا یک مطلب در هر سؤال قرار ندهید .(هر سؤال باید تنها به یک مطلب یا یک هدف آموزشی مربوط باشد )
٣- سؤالها را کاملاً روشن و واضح بنویسید و از عبارات و کلمات قابل فهم آزمون شوندگان استفاده کنید.( استفاده از جملات و عبارات مبهم در سؤال های چند گزینه ای ممکن است باعث شود که آزمون شوندگان با وجود اینکه جواب درست را می دانند به علت ابهام و دشواری متن سؤال نتوانند به آن جواب درست بدهند)
۴- از تکرار مطالب در گزینه ها خودداری کنید. (تا آنجا که ممکن است پاسخ ها را مختصر و کوتاه بنویسید)
۵- مطالب اصلی سؤال را به طور کامل در تنه سؤال بنویسید.
(تنهی سؤال باید شامل مطالب مهم سؤال باشد به گونه ای که آزمون شونده ، پس از خواندن آن و پیش از مراجعه به گزینه ها ، اندیشه اصلی مورد سؤال را درک کند و بداند که سؤال به چه مطلبی مربوط است )
-6 همه گزینه های یک سؤال باید متجانس و به موضوع واحدی مربوط باشند . (همه گزینه های یک سؤال باید از لحاظ محتوا همگون یا متجانس باشند نه اینکه هریک از آنها به مطلب جداگانه ای اشاره کند . )
ب ) قواعد تهیه سؤال های جورکردنی ( سؤالات عینی )
-1 پرسشها و پاسخهای متجانس یا همگون انتخاب کنید. (سعی کنید پرسشها یا پاسخهای یک سؤال همه به یک مفهوم ، طبقه یا زمینه مربوط باشند. مطالب پراکنده و غیر مرتبط را در یک سؤال قرار ندهید)
-2 طول فهرست های پرسش و پاسخ را کوتاه انتخاب کنید و مطالب کمتری را در هریک از پاسخها قرار دهید.(فهرست کوتاه مطالب هم برای معلم بهتر است هم برای دانش آموز ، معلم در تهیه مطالب کمتر بیشتر می تواند تجانس آنها را رعایت کند. از لحاظ مفید بودن برای دانش آموزان ، خواندن فهرست های کوتاه تر مطالب دقت و تمرکز حواس را بیشتر امکان پذیر می سازد)
-3 در راهنمای سؤال ، اطلاعات لازم را درباره نحوه مقایسه وجور کردن پرسشها و پاسخها در اختیار دانش آموزان قرار دهید.
(هر چند که در آزمونهای جورکردنی ، عمل جور کردن کاملاً آشکار است ، بازهم لازم است در راهنمای سؤالات نحوه عمل دانش آموزان را به دقت بنویسید. این کار از ابهام و سردرگمی دانش آموزان جلوگیری می کند.)
-4 همه پرسشها و پاسخهای یک سؤال را در یک صفحه قرار دهید.
(نصف مطلب یک سؤال را در یک صفحه و نصف دیگر آن را در صفحه دیگر قرار ندهید. این کار باعث حواس پرتی و صرف وقت می شود )
-5 در صورت امکان فهرست پاسخها را به طور منطقی مرتب کنید (اگر آزمون شونده پاسخ پرسش را بداند ، باید بتواند آن را به راحتی پیدا کند اگر فهرست مطالب به طور منطقی مرتب شده باشند ، دانش آموزان بدون صرف وقت زیاد آن را پیدا خواهند کرد )
-6 در فهرست پرسشهای سؤالات جورکردنی از کاربرد جملات نیمه تمام خودداری کنید.
(کاربرد جملات نیمه تمام هم خواندن پرسشها و پیدا کردن پاسخهای آنها و هم تهیه مطالب متجانس را دشوار می کند)
-7 پرسشها را با شماره و پاسخها را با حروف مشخص کنید.
(در سؤالاهای جورکردنی هر پرسش یک سؤال جداگانه است . بنابراین ، هر پرسش باید دارای یک شماره باشد و به عنوان یک سؤال مستقل منظور شود. اگر در یک آزمون از انواع مختلف سوالها استفاده می کنید، همان طور که برای هریک ازآنها یک شماره اختصاص می دهید برای هریک ازپرسشها ی سوالهای جورکردنی نیزیک شماره اختصاص دهید. )
-8 هریک از پاسخها باید برای تمام پرسشهای یک سؤال درست جلوه کند،
(فهرست پرسشها و پاسخها نباید به گونه ای تهیه شوند که پاسخهای غلط کاملاً مشخص باشند و دانش آموز به راحتی بتواند آنها را کنار بگذارد.)
-9 از نوشتن سؤالهایی که پرسشها و پاسخهای آنها کاملاً با هم جورمی شوند بپرهیزید.
(سؤالهایی ننویسید که در آنها هر پاسخ تنها یک بار با یک پرسش جور می شود. در اینگونه سؤالها اگر دانش آموز پاسخ همه پرسشها بجزیکی از آنها را بداند،آخری را نیز خود به بخود جواب خواهد داد یا اگر دریکی از پاسخها اشتباهی صورت گیرد در آخرین پاسخ هم همین اشتباه تکرارخواهد شد. بنابراین اگر تعداد پاسخها از تعداد پرسشها بیشتر باشد این مشکل بر طرف خواهد شد.)
ج ) قواعد تهیه سؤال های صحیح و غلط ( سؤالات عینی )
-1 سؤالها را تا حد امکان مختصر، ساده و روشن بنویسید. (برای این منظور در هر سؤال تنها یک مطلب مهم را سنجش
کنید. همچنین از کاربرد اصطلاحات فنی و پیجیده پرهیز نمایید.)
-2 جمله هایی به کار برید که درست یا غلط بودن آنها برای کسانی که موضوع سؤال رایادگرفته اند آشکار باشد.
(سؤال نباید آن قدر کلی و مبهم باشد که در آن استثناهایی یافت شود که درست بودن یا غلط بودن آن را نفی کند )
-3 از کاربرد کلماتی چون همه ، بعضی وقتها ، غالباً ، هرگز و از این قبیل پرهیز کنید.
-4 سعی کنید طول سؤالهای صحیح وسؤالهای غلط هم اندازه باشند .
(معلمانی که در نوشتن سؤالهای صحیح - غلط مهارت زیادی ندارند غالباً سؤالهای صحیح را از سؤالهای غلط طولانی تر می نویسند در نتیجه پاسخ دهندگان از روی ظاهر سئوال صحیح بودن سؤال را حدس بزنند.)
-5 سعی کنید تعداد سؤالهای صحیح و سوالهای غلط تقریباً به یک اندازه باشند .
 

ادامه دارد